Haken en ogen van waterdichtheid van horloges

Gewone horloges horen niet onderwater
Horloges die zijn gemaakt voor normaal gebruik, zijn in principe niet geschikt om ermee onder water te gaan. Zowel mechanische als elektronische uurwerken bevatten namelijk een aantal belangrijke onderdelen die kunnen roesten. Roestschade wordt voornamelijk aangetroffen bij de kastopening van de gelijkzet- of opwindknop en onder de wijzerplaat.
Luxehorloges zijn vaak niet bestand tegen vocht
Vooral de luxere horlogetypen, zoals die met extra platte kast, met gouden of zilveren kast, hebben vaak geen extra voorziening die het uurwerk beschermen tegen binnendringen van vocht. De zogenaamde luxere horloges moeten dus met gepaste zorg worden behandeld. Ter illustratie: men gaat ook niet de tennisbaan op met dure lakschoenen aan !

Wat is precies waterdicht?
Als een horlogekast op het achter-
deksel een aanduiding draagt die aangeeft dat het horloge in enigerlei mate waterdicht is, dan betekend dit dat aan de kast voorzieningen zijn aangebracht die het uurwerk beschermen tegen het binnendringen van vocht. Bij dergelijke horloges is het glas geperst in een kunstof pakking. Het achterdeksel en de eventuele losse glasrand zijn eveneens voorzien van een afdichting, net als het gelijkzetknopje ( de kroon)
en eventuele andere knoppen (drukkers). Deze knoppen zijn gemonteerd op een as die door een buisje ( de tube ) loopt, dat uit de horlogekast steekt. In de knop bevindt zich een pakking die om de tube heen sluit. Bij enkele modellen bevindt deze afdichting zich inwendig in de doorlaat van de kast.


Hoe waterdicht is waterdicht?
De mate van waterdichtheid van horloges wordt veelal aangegeven door middel van symbolen of tekst. Zo treft men aanduidingen aan zoals waterresistant, waterproof, waterprotected en watersealed, al dan niet met toevoegingen van druk- of diepte-eenheden zoals 3-5-10-20 Atm
(of Bar) en 50-100-300-500 meter. Deze waarden zijn testnormen van de waterdruk waarmee de horlogekast in de fabriek is getest, bij kamertemperatuur. Ze houden geenszins in dat waterdichtheid van zo'n kast onder alle omstandigheden tot die waterdruk gegarandeerd kan worden.Hierover bestaan bij de consument vele misverstanden; het is dan ook van het grootste belang dat bij de verkoop de juiste voorlichting wordt gegeven.

Valkuil: Temperatuurverschillen
Temperatuurverschillen vormen een verraderlijke factor die veel lekkages veroorzaakt bij zogenaamde waterdichte horloges. Een 'waterdichte' kast die geschikt is om dagelijks mee te douchen, bijvoorbeeld, kan volkomen vollopen met water wanneer de gebruiker er op vakantie mee gaat zwemmen. Wanneer er met het horloge gedoucht wordt, is de temperatuur van het water ongeveer gelijk aan die van de horlogekast. Wanneer dit horloge echter wordt opgewarmd in een lekker tropisch zonnetje, kan de temperatuur van de kast wel oplopen tot wel 40 of 50 graden C

Komt het horloge vervolgens plotseling in aanraking met water met een temperatuur van 20 tot 25 graden C dan krijgt de horlogekast een enorme klap door het relatief grote temperatuurverschil. Een kast die niet speciaal geconstrueerd is voor zulke omstandigheden, kan dan gaan lekken en vol water lopen.
Waterdichtheid in de praktijk.
De eerdergenoemde fabrieksaan-
duidingen voor de mate van waterdichtheid van een horloge kunnen in de praktijk als volgt worden vertaald:

3 Atm./ 30 meter ( ook wel waterresistant/watersealed): deze horloges zijn bestand tegen regen en spatwater.
5 Atm./ 50 meter ( ook wel waterproof ): deze horloges zijn geschikt om mee te douchen of zwemmen, mits geen grote temperatuurverschillen optreden. Zij zijn echter ongeschikt voor snorkelen en duiken met perslucht.

10 Atm./ 100 meter ( ook wel waterproof ): deze horloges zijn geschikt voor de meeste vormen van watersport., zoals zwemmen, zeilen en snorkelen in ondiep water. Zij zijn echter ongeschikt voor torenspringen of duiken met perslucht. Opgepast moet worden voor grote temperatuurverschillen.

20 Atm./ 200 meter ( ook wel waterproof 20 atm. / divingproof ):
deze horloges zijn geschikt voor alle vormen van watersport en duiken.

De aanduidingen waterresistant, waterproof etc. zijn niet eenduidig gedefinieerd en worden door elkaar heen gebruikt. Ze zeggen dus weinig of niets over de mate van waterdichtheid van een horloge en bieden geen enkele garantie.


Onderhoud van de waterdichtheid.
Waterdichtheid van horloges kan nooit onbeperkt worden gegarandeerd. Pakkingen slijten alleen al door het gebruik van de knoppen, en ook door het openen en sluiten van de kast bijvoorbeeld door het vervangen van de batterij. Pakkingen kunnen op termijn uitdrogen of verteren, dit laatste door zuren die in de transpiratie voorkomen en door blootstelling aan chloor- en zeewater.
het komt nogal eens voor dat de kroon of drukker een klap krijgt, vaak zonder dat de drager zich hiervan bewust is. Als de betreffende kroon of drukker hierdoor ontzet is ( hetgeen lang niet altijd zichtbaar is ) en niet meer precies op de kast aansluit kan dit tot lekkage leiden.

Speciale Duikershorloges
Horloges die voor hobby-of (semi)professioneel duiken worden gebruikt dienen aan een testnorm van minimaal 15 atm te voldoen. Deze kasten kunnen hoge waterdruk en temperatuurschommelingen aan. De glazen zijn veel dikker, de kasten veel zwaarder en de afdichtingspakkingen zijn veel zwaarder uitgevoerd. Het achterdeksel is afgesloten met een schroefsluiting. De kroon, waarin zich meerdere afdichtingen bevinden, is veel groter dan bij andere horloges en dient na het bedieningsgebruik aan de kast te worden vastgeschroefd om een extra goede afsluiting te verkrijgen en het lekkagerisico van stoten te verkleinen.
Voor het garanderen van de waterdichtheid van deze horloges is regelmatig professionele zorg een eerste vereiste. Een minimaal jaarlijkse controle is hiertoe noodzakelijk.

Condensvorming.
Ook bij goed afgesloten waterdichte horlogekasten is het mogelijk dat er condens optreedt aan de binnenkant van het glas. Dit betekent niet dat het horloge lek is; condens kan namelijk ook ontstaan wanneer het horloge plotseling afkoelt. Het vocht dat zich in de lucht in de horlogekast bevindt, kan dan condenseren en een lichte waas vormen aan de binnenzijde van het glas. Zodra het glas weer op temperatuur is gekomen, zal dit waasje vanzelf weer verdwijnen. Is er echter sprake van dikke druppels aan het glas, dan is de kast niet goed waterdicht. Om roestschade aan het uurwerk te voorkomen, moet daar - liefst snel - iets aan gedaan worden.

Voorlichting.
Het is van het grootste belang dat de klant goed en duidelijk wordt voorgelicht over waterdichtheid van zijn horloge. Dit geldt zowel bij de verkoop van een nieuw horloge als bij het afgeven van een horloge na reparatie. Goede voorlichting voorkomt niet alleen misverstanden bij de aanschaf van horloges, maar ook onnodige discussie wanneer er zich onverhoopt toch eens een probleem voordoet. Hopelijk draagt dit artikel er onder andere toe bij dat bij de verkoop nooit meer aan de klant wordt wijsgemaakt dat een testnorm van 3 of 5 atm staat voor 100 % waterdichtheid.